Pas mowy Milady Součkovej jest ważnym ogniwem historii literatury awangardowej i jednym z wielkich poematów modernistycznych. Z inspiracji Strefą Guillaume’a Apollinaire’a czerpie kolażową formę, a z Ziemi jałowej T.S. Eliota wizję bezładnego czasu. Te inspiracje poemat zespala ze sobą, by opowiedziały o nowej mowie unoszącej się nad „pustym sarkofagiem Europy”. Jak zauważa w posłowiu Josef Hrdlička, typograficzna strona książki przypomina nagranie, z oddzielającymi kolejne części kwadratami naznaczającymi kartki niczym perforacje taśmę filmową.
Součková wytyczyła w literaturze czeskiej drogi zupełnie nowe. Jej twórczość wyrasta z doświadczeń historycznych – tragedii okupowanego narodu – i choć mierzy się z przeszłością, to nie zastyga w roku 1939, a nakreśla panoramę społeczno-obyczajową i przemianę technologiczną, której krańcowe punkty sięgają w Pasie mowy roku 2000. Odbiorcą poematu jest bowiem człowiek z przyszłości, co znalazło zresztą swoje wieszcze potwierdzenie: książka aż do końca lat osiemdziesiątych była niemal nieznana czytelnikom literatury czeskiej. Pas mowy okazuje się dziś lekturą boleśnie aktualną: wprawione w ruch pomniki przeszłości przezwyciężają ograniczenia czasu, a tużprzedwojenny niepokój przesącza się do naszej współczesności.
Pierwszą kompletną polską edycję Pasu mowy w przekładzie Anny Wanik oparto na pierwodruku poematu, opublikowanym przez Součkovą własnym sumptem końcem 1939 roku. Odwzorowano „pasmowy” zapis wiersza, a także przedrukowano linoryty Zdenka Rykra stanowiące integralną część utworu.
| Posłowie | Josef Hrdlička |
| Tytuł oryginału | Mluvící pásmo |
| Język oryginału | czeski |
| Wydanie | pierwsze, Wrocław 2026 |
| Seria | Wygłosy |
| Projekt okładki | Marian Misiak / Threedotstype |
| Opracowanie graficzne | Robert Oleś / d2d.pl |
| Oprawa | koptyjska z obwolutą |
| Format | 220 × 130 mm |
| Data premiery | listopad 2026 |